Tomb Raider - od której części zacząć i jak grać po kolei?

Jedna seria, trzy różne doświadczenia

Największy problem z wyborem gry polega na tym, że pod jedną nazwą kryją się bardzo różne produkcje. Wspólny pozostaje schemat wyprawy do niebezpiecznych miejsc, ale tempo, sterowanie i proporcje między walką a zagadkami zmieniały się niemal z każdą generacją.

Klasyczne odsłony są dziś bardziej wymagające, niż sugerują ich proste modele postaci. Skoki często trzeba wykonywać z dokładnością do jednego pola, a gra rzadko mówi wprost, gdzie znajduje się rozwiązanie. To właśnie poczucie zagubienia jest częścią uroku, ale może zniechęcić osoby przyzwyczajone do automatycznych podpowiedzi.

Trylogia Legend stanowi rozsądny kompromis. Anniversary jest nową wersją pierwszej przygody, natomiast Legend i Underworld tworzą bardziej zwartą historię z Larą przedstawioną jako doświadczona poszukiwaczka. Z kolei trylogia Survivor opowiada o jej początkach i pokazuje, jak z niepewnej badaczki staje się samodzielną, zahartowaną bohaterką.

Od czego zacząć, żeby nie odbić się od serii

Jeżeli po raz pierwszy sięgasz po przygody Lary, zacząłbym od gry wydanej w 2013 roku. Ma współczesne sterowanie, czytelny interfejs i dobrze prowadzi gracza przez pierwsze godziny, a jednocześnie zachowuje najważniejsze elementy marki, czyli grobowce, wspinaczkę, łuki, pułapki i poszukiwanie artefaktów.

1. Gra z 2013 roku pokazuje narodziny nowej Lary i wprowadza podstawy walki, skradania oraz eksploracji.
2. Rise rozwija niemal każdy element poprzedniczki. Ma większe obszary, więcej opcjonalnych grobowców, lepsze zagadki i bardziej rozbudowany system ulepszeń.
3. Shadow przesuwa akcent w stronę skradania i eksploracji. To najlepsza część dla osób, które chcą spędzać więcej czasu w grobowcach niż na strzelaninach.

Nie polecam zaczynać od Shadow, nawet jeśli jest najnowszą częścią trylogii Survivor. Fabuła zakłada znajomość wcześniejszych decyzji Lary, a jej emocjonalne konsekwencje są znacznie mocniejsze, gdy zna się drogę przebytą w dwóch poprzednich grach.

Inny start wybrałbym tylko wtedy, gdy najbardziej zależy mi na konkretnym stylu rozgrywki. Fani zagadek mogą rozpocząć od Anniversary, wielbiciele retro od I-III Remastered, a osoby szukające kooperacji od spin-offów Guardian of Light lub Temple of Osiris. Nie trzeba poznawać całej historii, aby dobrze bawić się pojedynczą odsłoną, ale trylogie najlepiej przechodzić w kolejności wydania.

Kolejność gier ma znaczenie, ale nie wszędzie

Seria nie ma jednej prostej osi fabularnej. Twórcy kilkakrotnie zmieniali punkt startowy historii, dlatego zamiast układać wszystkie produkcje według dat, lepiej myśleć o nich jako o trzech osobnych ciągach narracyjnych.

Remastery pierwszych sześciu gier są dobrym rozwiązaniem dla osób, które chcą poznać korzenie marki bez szukania starych konsol. Trzeba jednak pamiętać, że odświeżona grafika nie zmienia wszystkich dawnych zasad. To nadal gry o planowaniu ruchu, a nie współczesne strzelanki z elementami skakania.

Spin-offy z Larą Croft w tytule warto traktować jako dodatki. Guardian of Light i Temple of Osiris mają widok izometryczny, szybszą akcję oraz zagadki projektowane z myślą o współpracy. Lara Croft GO jest natomiast turową grą logiczną na urządzenia mobilne, więc oferuje zupełnie inne tempo niż główne odsłony.

Co naprawdę decyduje o sile tych gier

Najlepsze momenty serii nie wynikają z samej liczby przeciwników ani efektownych scen. Działają wtedy, gdy gra pozwala mi najpierw zauważyć tajemnicze miejsce, później zrozumieć jego układ, a na końcu samodzielnie odkryć drogę do środka. Grobowiec powinien być nagrodą za ciekawość, a nie tylko krótkim pomieszczeniem z jednym przełącznikiem.

Klasyczne części budowały napięcie ciszą, odległymi odgłosami i niepewnością przed każdym skokiem. W nowszych produkcjach atmosferę tworzą rozległe lokacje, opcjonalne krypty, dzienniki i ślady dawnych cywilizacji. Moim zdaniem właśnie opcjonalne grobowce najlepiej pokazują, czy dana odsłona rozumie własne dziedzictwo.

Walka jest potrzebna, ale łatwo przesadzić z jej ilością. Gra z 2013 roku miejscami przypomina liniową strzelankę, podczas gdy Rise i Shadow dają więcej miejsca na wybór między otwartym starciem a skradaniem. Najwięcej satysfakcji daje zmiana podejścia, zwłaszcza gdy teren pozwala wykorzystać wysokość, roślinność i pułapki.

Warto też odróżnić crafting od klasycznego rozwoju postaci. Crafting oznacza tworzenie lub ulepszanie przedmiotów z surowców znalezionych w świecie, natomiast rozwój postaci odblokowuje nowe umiejętności. Ten system ułatwia eksplorację, ale nie każdemu przypadnie do gustu, bo część czasu spędza się na zbieraniu materiałów zamiast na samej przygodzie.

Którą odsłonę wybrać do własnego stylu grania

Najczęściej przecenianym kryterium jest chronologia. Nowemu graczowi nie jest potrzebne sześć starszych części, aby polubić Larę, a wielbicielowi klasyki niekoniecznie spodoba się rozbudowany system umiejętności z trylogii Survivor. Najpierw wybierz styl, dopiero potem kolejność, bo to szybciej prowadzi do właściwej gry.

Co kupić i na co czekać w 2026 roku

Najwygodniejszym zakupem dla początkujących jest pakiet Definitive Survivor Trilogy, ponieważ zawiera trzy nowoczesne gry w jednym zestawie. Jeśli wolisz sprawdzić serię małym kosztem, rozsądną opcją pozostaje pojedyncza część z 2013 roku, a dopiero później zakup Rise i Shadow.

Osoby grające na komputerze lub nowszych konsolach mogą sięgnąć po kolekcje remasterów. Oficjalny katalog gier obejmuje zarówno trylogię Survivor, odświeżone klasyki, jak i spin-offy. Przed zakupem remastera trzeba tylko sprawdzić, czy zależy nam na oryginalnym sterowaniu, czy na nowoczesnym wariancie, ponieważ różnica w odczuciach jest duża.

W 2026 roku marka wchodzi w ciekawy etap. Legacy of Atlantis ma być nową interpretacją debiutu Lary, z przebudowanymi lokacjami, współczesną mechaniką i technologią Unreal Engine 5. Oficjalna karta produkcji wskazuje obecnie 12 lutego 2027 roku jako datę premiery na PlayStation 5, Xbox Series, Steam i Nintendo Switch 2.

Zapowiedziany Catalyst ma przenieść akcję do północnych Indii i przedstawić większy świat z rozbudowaną eksploracją. Oficjalnie utrzymuje okno premiery w 2027 roku, ale nie podano konkretnego dnia, dlatego rozsądniej traktować tę informację jako plan niż gwarantowany termin. Amazon Games zapowiada oba projekty jako połączenie klasycznego dziedzictwa z nowoczesną formułą.

Najlepszy plan na pierwszą wyprawę z Larą

Jeśli chcesz po prostu dobrze zacząć, wybierz grę z 2013 roku i przejdź potem do Rise oraz Shadow. To najspójniejsza droga, która pozwala poznać bohaterkę, mechanikę i historię bez walki z przestarzałym sterowaniem.

Jeżeli po tej trylogii poczujesz niedosyt, sięgnij po Anniversary albo I-III Remastered. Wtedy łatwiej docenić, jak bardzo zmieniło się podejście do eksploracji, projektowania zagadek i prowadzenia narracji. Najważniejsze nie jest zaliczenie każdej części, lecz znalezienie tej wersji przygody, w której ciekawość wygrywa z rutyną.